proefjesmetboefjes

Categorie: Ruimtevaart

  • Lichtmeting 2015

    Lichtmeting 2015

    Dit najaar doet Proefjes met Boefjes mee aan de Nationale Lichtmeting. De Nationale Lichtmeting is een proefje voor bovenbouwers en leerlingen van de middelbare school. We doen de Nationale Lichtmeting als onderdeel van het Internationale Jaar van het Licht 2015 (IYL2015). Voor de Nationale Lichtmeting maken we gebruik van martiaal van de  Stichting International Year of Light 2015 in NL. Wil je ook mee doen? Schijf je dan vanaf eind augustus in!

    Waneer is het?Lichtmeting 2015

    Tussen 26 oktober 2015 en 6 november 2015 meten de we samen, met zelfgebouwde spectroscoopjes, hoe duurzaam wij onze huiskamers verlichten. Met een spectroscoop kan je namelijk zien wat voor lamp er in een huis gebruikt wordt. Zo zie je dus of het een ledlamp, spaarlamp of gloeilamp is die brandt. Alle metingen samen komen daarna in een online Lichtkaart van Nederland.

    Zelfbouwspectroscoopje

    Voor het scholenexperiment is (online) lesmateriaal ontwikkeld dat te vinden is op. Als voorbereiding zullen scholieren zelf een spectroscoop bouwen. Dit kan met behulp van alledaagse middelen (een lege cd-recordable, een lege keukenrol en wat duct-tape) en wat knutselwerk.

    Meer weten?

    Wil je meer weten over het Internationale Jaar van het Licht 2015 kijk dan vooral op de website van de stichting. Er staat veel leuke informatie over licht. Wil je al eerder aan de slag? Dat kan ook. Je kan in verschillende musea terecht met vragen over licht.

  • Wat we doen

    Wat we doen

  • Proefjes met Boefjes

    Proefjes met Boefjes

    Een feest om te leren!

    Kinderen zitten vol met vragen en ideeën. Proefjes met Boefjes stelt vragen én beantwoordt die. Wij helpen kinderen kritisch te kijken en geven ruimte aan hun eigen ideeën.

    Proefjes met Boefjes daagt kinderen uit om zelf na te denken over de wereld om hen heen. Door interessante, spannende en verrassende proefjes te doen leren zij hoe techniek werkt en wat er achter zit.

    Met veel verschillende proefjes op het gebied van biologie, natuurkunde, scheikunde en ruimtevaart is er voor elk kind wel iets te ontdekken.

    Kom spelen en leren: Proefjes met Boefjes!

  • Kraters maken

    Kraters maken

    Meteoren die inslaan, slaan enorme kraters. Op aarde zie je dat niet altijd goed, bijvoorbeeld omdat er van alles overheen is gegroeid of omdat er een stad overheen is gebouwd. Op de maan kun je  kraters wel heel goed zien. Wil je zelf eens een flinke krater slaan? In dit proefje maken we kraters met knikkers als meteoren.

    Nodig

    • 1 bak of afwasteil
    • 2 kilo bloem
    • een paar lepels cacaopoeder
    • weegschaal
    • zeef
    • liniaal
    • lange prikker
    • pen
    • 4 knikkers van dezelfde maat. Ze moeten ook even zwaar zijn.

    Stappen

    Begin met het leggen van een laagje bloem van ongeveer 5 centimeter in je bak of afwasteil. Houd daarna de zeef boven de bak en schep hier voorzichtig de cacao in. Zorg dat alle bloem met een klein laagje cacao bedekt is.

    Pak de liniaal, satéprikker en pen. Leg de satéprikker langs de liniaal en zet met de pen elke centimeter een streepje op de satéprikker.

    Pak nu de vier knikkers. Laat de eerste in de bak vallen vanaf een hoogte van ongeveer 20 centimeter boven de bak. Zorg dat je een goede plek kiest, want er vallen straks nog een paar knikkers en je wilt ruimte houden tussen de kraters die je slaat.

    Als de knikker is gevallen, pak je de prikker en kijk je hoe diep het gat (de krater) is. Dat doe je door de prikker met de punt op de bovenkant van de knikker te zetten. Wees voorzichtig, anders duw je de knikker dieper in de bloem. Schrijf in de tabel bij vraag 1 op hoe diep de knikker zit en maak een tekening van de krater.

    Laat nu de tweede knikker naar beneden vallen, dit keer van een hoogte van 40 centimeter boven de bak. Meet ook hier de diepte en schrijf die op in de tabel. Hierna doe je hetzelfde met knikkers 3 en 4. Deze laat je van een hoogte van eerst 60 en daarna 80 centimeter boven de bak naar beneden vallen.

    Vragen

    1. Vul de tabel in met de valhoogte en de diepte van de krater.
    2. Zie je uit de tabel een verband tussen de valhoogte en de diepte van de krater?
    3. Wat gebeurt er als de knikker van grotere hoogte valt? Waardoor denk je dat dit komt?

    Meer weten?

    Je kunt allerlei anderen voorwerpen gebruiken om kraters te slaan. Een pingpongbal bijvoorbeeld, of een rubber stuiterbal. De kraters zullen dan weer anders zijn. Je vindt kraters over de hele wereld, maar ze zijn vaak niet goed te zien. Willem Wever legt goed uit hoe dat komt. En wat is een meteoriet precies? Op de website van Vallende Sterren lees je veel over meteorieten en hoe je ze kunt zien.

  • Maak een raket

    Maak een raket

    Wil jij astronaut worden? Maak dan een eigen raket! In dit proefje leer je in een paar stappen hoe je met luchtdruk een raket kunt afschieten. Je hebt wat tijd nodig om zelf de raket te maken en misschien moet een volwassene je even helpen, maar leuk is het zeker. Als je straks je raket afvuurt, zoek dan een mooie plek op een trapveldje in de buurt.

    Nodig

    • 1 petfles van 1,5 liter
    • 1 oude fietsband met ventiel
    • 1 kunststof wijnkurk
    • 1 drinkrietje
    • plakband
    • schaar
    • houtboortje

    Voor de lancering:

    • water (350 ml)
    • lange satéprikker (of oude fietsspaak)
    • fietspomp
    • helm

    Stappenmaak een raket

    Knip met een schaar het ventiel uit de band. Zorg dat je een mooi rondje van rubber laat zitten. Maak daarna met de houtboor een gaatje in de kurk van boven naar beneden. Dit gaatje moet groot genoeg zijn om het ventiel door te wringen. Dus niet te groot!
    Plak met plakband het rietje in de lengte aan de fles vast. Zorg dat hij er recht opzit.

    Ga voor het lanceren naar een trapveldje in de buurt. Let op dat er niemand de raket tegen zijn hoofd krijgt of dat de raket op een dak van een huis belandt.

    Zet je satéprikker of fietsspaak recht in de grond.

    Vul de fles met water en duw de kurk er stevig in.

    Zet de fles ondersteboven op de satéprikker en sluit de fietspomp aan.

    Zorg dat de raket recht staat en nooit naar je toe hangt.

    Zet een helm op je hoofd en begin met pompen.

    Blijf pompen tot de lancering.

    Vragen

    1. Hoe hoog ging je raket?
    2. Waar is het water gebleven?
    3. Wat deed de lucht die je in de raket hebt gepompt?

    Meer weten?

    Nederland heeft tot nu toe twee astronauten gehad die de ruimte zijn ingegaan. Wubbo Ockels was de eerste Nederlander die meevloog met een Spaceshuttle. En André Kuipers was de eerste Nederlander aan boord van het Internationaal Ruimtestation ISS. André Kuipers is zelfs twee keer in de ruimte geweest.

    In het proefje heb je gezien hoe je met lucht uit een fietspomp iets kunt afschieten. Dat komt omdat de luchtdruk in de fles hoger wordt dan buiten de fles. Dit heet overdruk. Omdat de druk buiten de fles lager is, wil de lucht daar ook heen. Uiteindelijk duwt de lucht zo hard tegen de kurk dat hij er uitschiet. Als je nog een keer wil zien wat er precies gebeurt, kijk je hier.

  • Sterrenkaart maken

    Sterrenkaart maken

    Als je ’s nachts naar boven kijkt, zie je dan alle sterren? Het is in het donker best lastig om de Grote Beer, de Kleine Beer en al die andere sterren te vinden. In dit proefje maak je zelf een sterrenkaart. Met een sterrenkaart kun je precies zien welke sterrenbeelden er aan de hemel staan.

    Nodigsterrenkaart maken

    • 1 sterrenkaart op stevig papier
    • kleurpotloden
    • schaar
    • lijmstift

    Stappen

    Knip de voorkant en de achterkant van de sterrenkaart uit. Knip daarna (voorzichtig!) de cirkel van de voorkant uit. Als je wilt, kun je de twee uitgekipte stukken inkleuren.

    Vouw de plakrandjes aan de voorkant om en plak de achterkant hieraan vast. Laat de lijm even rustig drogen, anders plakt de binnenkant straks aan de houder.

    Knip nu de draaicirkel netjes rond uit en schuif de draaischijf in de houder.

    Als je naar buiten gaat als het donker is, draai je de schijf rond. Zorg dat de datum tegenover de juiste tijd staat. Als je de schijf nu naar het noorden houdt, ontdek je de sterren die je bij helder weer kunt zien.

    LET OP! Je ogen hebben ongeveer 20 minuten nodig om aan het donker te wennen. Als je na 20 minuten nog een keer naar boven kijkt, zie je veel meer sterren dan als je net naar buiten loopt.

    Vragen

    1. Heb je de Grote Beer gevonden?
    2. Kun je Orion vinden?
    3. Welke sterrenbeelden zie je nog meer?

    Meer weten?

    Buiten naar de sterren kijken is leuk, maar met een telescoop zie je nog veel meer. In Nederland zijn  veel sterrenwachten. Bij een sterrenwacht kun je zelf door een telescoop kijken. Er is er vast ook een sterrenwacht bij jou in de buurt. Wil je meer weten over sterren en de ruimte? Kijk dan eens bij de Jongerenwerkgroep voor Sterrenkunde.

  • Vouw een stuntvliegtuig

    Vouw een stuntvliegtuig

    Een vliegtuig vouwen van papier kun je vast wel. Maar een echt stuntvliegtuig? Dat in de lucht blijft hangen? In dit proefje leer je over de manier van vliegen en hoe een vliegtuig kan sturen. Een leuk, maar ook precies proefje voor kinderen vanaf 8 jaar.

    Nodig

    Stappenhoe vouw je een stuntvliegtuig

    Maak een vouw langs de middenlijn. Vouw daarna de linkerhoek om zoals op plaatje 2.
    Vouw ook de andere hoek om. De strook die je overhoudt, vouw je naar achteren om. Als het goed is, lijkt het nu op plaatje 4.

    Draai het vliegtuig om (plaatje 5) en vouw de neus omhoog langs de stippellijn. Vouw het vliegtuig nu weer dubbel langs de middellijn en vouw de vleugels uit.

    Knip de klepjes in, zoals op plaatje 8 en vouw de flapjes langs de stippellijnen.

    Vragen

    1. Welke kant van je vliegtuig is het zwaarst, de voorkant of de achterkant?
    2. Waar vliegt je vliegtuig heen?
    3. Gaat het naar links, rechts of over de kop?
    4. Waarom denk je dat het zo vliegt?
    5. Vouw de flapjes eens anders, hoe vliegt het vliegtuig nu?

    Meer weten?

    Wat je net hebt geleerd over vouwen en vliegen, heet met een duur woord aerodynamica. Je leert dan hoe lucht (aero) zich beweegt (dynamica). Op SchoolTV staat een mooi filmpje waarin ze uitleggen hoe een vliegtuig kan vliegen. Als je dit vliegtuigje al hebt gemaakt, kun je ook eens kijken bij onze vrienden van Vliegtuigjevouwen.nl. Zij hebben een mooie verzameling van papieren vliegtuigjes.