Categorie: Biologie

In je hoofd zitten je hersens. Je hersens sturen je lichaam aan. In dit proefje gaan we kijken hoe je hersens en je lichaam samenwerken. We gaan kijken welke kant van je lichaam dominant is door een aantal kleine testjes. Zo kan je bijvoorbeeld zien of je schrijft met je linker- of rechterhand. Met welke voet je schopt, welk oog er dominant is. Misschien gooi je wel met de ene kant van je lichaam, maar schop je met de andere. Tijd om die vragen te beantwoorden.

Nodig:

• pen of een potlood
• schrijfblok of papier voor aantekeningen
• koker of lege rol keukenpapier
• beker met water
• tennisbal

Stappen:

Neem een blad van je schijfblok. Voor elk proefje schrijf je op welk lichaamsdeel je test, je oog, hand of voet. Na elk proefje schijf je ‘links’ of ‘rechts’ op, afhankelijk van welke kant je gebruikt.

Ogen
We doen eerst drie proefjes met je ogen. Na elk proefje schrijf je op of je links of rechts gebruikt.

1. Probeer eens te knipogen. Welk oog gebruik je?
2. Pak de koker en zet hem voor je oog. Welk oog gebruik je als je door de koker kijkt?
3. Strek nu je armen naar voren en maak een driehoek met je wijsvingers en duim. Schuif je handen over elkaar zodat de opening niet groter is dan een muntje van een euro.
   Blijf je armen strekken en kijk nu door het gaatje tussen je handen naar een klein voorwerp in de kamer. Probeer nu eerst alleen je linkeroog dicht te doen en daarna alleen je rechteroog. Als je zicht op het voorwerp veranderde toen je je linkeroog dichtdeed, schrijf je ´links´ op. Als je zicht veranderde toen je je rechter oog dicht deed, schrijf je rechts op.

Handen en armen
Nu zijn we klaar met je ogen en gaan we testen welke hand en arm er dominant zijn. Ook hier doen we weer drie proefjes.

1. Welke hand gebruik je om te schijven? Links of rechts?
2. Zie je de beker water staan? Pak hem op. Welke hand heb je nu gebruikt, links of rechts?
3. Pak de bal en gooi hem weg. Welke hand heb je gebruikt om de bal weg te gooien?

Voeten en benen
Tot slot gaan we ook kijken naar je benen en voeten. We doen twee kleine proefjes om te kijken welk been er dominant is.

1. Ren een stukje naar voren en spring omhoog. Welk been heb je gebruikt om af te zetten?
2. Heb je die bal nog in de buurt? Leg hem voor je voet en geef er een schop tegen. Welke voet heb je nu gebruikt? Links of rechts?

Kijk nu op je briefje. Heb je bij je oog, hand en voet het meest links of rechts opgeschreven? Verschilt dat nog per lichaamsdeel?

Meer weten?

Van alle mensen op de wereld gebruikt bijna 90% zijn rechterhand het liefst. Daar is al best wat onderzoek naar gedaan, maar wetenschappers weten nog niet precies waarom dat zo is.

Niet iedereen die zijn rechterhand gebruikt, gebruikt ook zijn rechtervoet. Van alle mensen heeft 80% de voorkeur voor de rechtervoet. Bij ogen is die groep nog iets kleiner, want 70% van alle mensen heeft een dominant rechteroog. Het kan dus heel goed zijn dat je rechterhand dominant is, maar je linkervoet.

Bij Willem Wever is er een filmpje waarin ze onderzoeken waarom mensen links- of rechtshandig zijn. Wist je trouwens dat er een speciale website is voor mensen die linkshandig zijn? Kijk maar eens op www.linkshandig.info.

Weet je waarom je altijd voor het eten je handen moet wassen? Omdat er allemaal bacteriën opzitten. Bacteriën zijn zo klein dat je ze niet met het blote oog kan zien. Soms kan dat wel. In dit proefje leer je zelf een voedingsbodem maken en bacteriën kweken en gaan we kijken welke bacteriën er op je hand en in huis wonen.
Voor dit proefje het maken van een voedingsbodem heb je wel de hulp van een volwassene nodig. Je moet namelijk werken met het fornuis in de keuken of de vlam van een bunsenbrander.

Nodig

• erlenmeyer van minimaal 100 ml
• 100 ml water
• 0,5 gram gistextract
• 1 gram glucose
• 1 gram eiwitpoeder
• 1,5 gram agar
• 5 petrischaaltjes van minimaal 20 ml
• 5 wattenstaafjes
• 1 dikke stift of marker

Stappen
Vul de erlenmeyer met 100 ml water. Weeg de gist, glucose, eiwitpoeder en agar goed af en voeg het toe aan het water in de erlenmeyer. Zet de erlenmeyer op het vuur en breng het geheel voorzichtig aan de kook. Als het kookt kan je het een paar minuten laten koken. Je kan hierna de erlenmeyer van het vuur halen en een beetje laten afkoelen. Niet teveel, want dan stolt de voedingsbodem in de erlenmeyer.

Zet de 5 petrischaaltjes klaar met de deksel er op. Als de voedingsbodem is afgekoeld tot 55 graden (paar minuten) dan kan je de erlenmeyer beetpakken en haal je van het eerste petrischaaltje de deksel af en giet je er een mooie bodem in. Als je klaar bent doe je het dekseltje er weer op. Doe dit ook bij de andere 4 petrischaaltjes. Deksel er af, voedingsbodem gieten, deksel er op, volgende. Als je ze alle vijf gevuld hebt, kan je ze laten staan en verder laten afkoelen tot ze helemaal zijn afgekoeld. Je kan ze daarna in de koelkas zetten en wel 4 dagen bewaren.

Als ze zijn afgekoeld. kan je in huis gaan zoeken naar sporen om bacteriën te kweken. Hiervoor heb je de wattenstaafjes nodig. bedenk 4 plekken in en om het huis waar je kan zoeken. Bijvoorbeeld de koelkast, de badkamer, je slaapkamer, de voordeur, de wc, je toetsenbord of de tuin.

Zoek 4 plekken uit en neem een wattenstaafje mee. Wees wel voorzichtig dat je met je vingers niet het wattendeel aanraakt. Dan kommen er namelijk ook andere bacteriën op. Als je het wattenstaafje langs een plekje haalt waarvan jij denkt dat er bacteriën zitten, kan je gaan onderzoeken. Je neemt het wattenstaafje mee naar de voedingsbodem en wrijft een paar keer over de voedingsbodem. Niet te hard, want dan gaat de bodem kapot.

Zet nu het dekseltje er weer op en schrijf met de dikke stift waar je de bacteriën gevonden hebt. Als je er vier gedaan hebt, is er nog 1 petrischaaltje over. Druk met twee vingers zachtjes aan de linkerkant in de voedingsbodem. Was je handen goed met zeep en duw nu twee gewassen vingers rechts in de voedingsbodem. Doe de deksel er weer op en schijf op: “vingers”.

Zet de bakjes nu ergens in de schaduw. Ze moeten natuurlijk niet te veel in de weg staan, maar je moet ze ook niet vergeten. Je kan ze een week laten staan. Als je na een week weer bekijkt, zal je zien dat er bacteriën kweken.

LET OP
Als er eenmaal bacteriën kweken, mag je de petrischaaltjes niet meer open maken en al helemaal niet met je handen aan de bacteriën zitten. Als je ze bekeken hebt en de vragen hebt beantwoord, gooi je de bakjes, zonder ze open te maken, in de prullenbak.

Vragen

1. Zet de bakjes op volgorde van veel bacteriën naar weinig. Welk van de 5 petrischaaltjes heeft de meeste bacteriën?
2. Waar heb je de bacteriën gevonden?
3. Waarom denk je dat er veel bacteriën op die plek wonen?
4. Kijk eens naar je vingerafdrukken. Wat is het verschil tussen de gewone vingerafdrukken en die van je gewassen handen?
5. Waarom denk je dat je je handen moet wassen als je naar de wc bent geweest, of voordat je gaat eten?

Meer weten?
In een bakje wonen maar een paar bacteriën. Bij Micropia in Amsterdam hebben ze heel veel onzichtbare microben. Maar het leuke is dat je ze daar wel kan zien. Als je wil zien hoe de bacteriën groeien, kan je een kijken naar dit filmpje van SchoolTV. Daarin laten ze zien hoe bacteriën en schimmels je eten opeten.

Als je klaar bent met bacteriën kweken, kan je ze ook met de microscoop bekijken. In het proefje leven in de sloot leer je de eerste stappen van het werken met een microscoop. Naast diertjes uit de sloot kan je met de microscoop ook goed bacteriën onderzoeken.

Bijen zijn superbelangrijk voor de tuin. Ze helpen met het bestuiven van planten en bloemen. Om te zorgen dat bijen kunnen uitrusten na het harde werken, kan je een bijenhotel maken. Het is een leuk biologieproefje waarbij je meer over bijen leert en ook nog eens lekker kan knutselen.

Nodig

• blok hout
• potlood
• boormachine
• verschillende diktes houtboortjes
• kompas

Stappen
Als je een mooi plek in de tuin gevonden hebt, kan je aan de slag. Zorg wel dat je een plekje hebt dat vlakbij bloemen of planten staat die nectar en stuifmeel hebben. Als een bij niet in de buurt van het bijenhotel kan eten, komen ze natuurlijk ook niet slapen. Let ook op dat je de opening naar het zuiden kan richten. Gebruik hiervoor het kompas.

Pak je blok en kijk goed wat de voorkant moet worden. Als je dat weet, kan je met je potlood wat rondjes tekenen. Zorg dat ze een beetje uit elkaar liggen. Het hoeft niet heel netjes op een rij, zet een rondje neer waar je het zelf leuk vindt. Het is jouw bijenhotel, dus je mag zelf bedenken hoe het er uit gaat zien.

Leg het blok neer en pak de boormachine. Misschien moet iemand je hier even bij helpen. Zorg in ieder geval altijd dat de stekker er uit is als je de boortjes vervangt.
Kies een boortje uit (niet te dun) en kies een paar rondjes op het blok om uit te boren. Als je er een paar gedaan hebt, kan je met een ander boortje (dikker of dunner) nog wat rondjes doen. Zo ga je door tot je een vrolijk bijenhotel maakt met dikke en dunne gaatjes.

Ze het blok nu op de plek je hebt uitgezocht. Je kan hem natuurlijk ook ophangen of er een paal aan vast timmeren. Als je een goede plek hebt uitgezocht voor je bijenhotel komen de bijen vanzelf bij je langs.

Meer weten?
Bijen zijn er in heel veel soorten en maten. Op de website van de Nederlandse Bijen kan je precies vinden welke er bij jouw in de buurt wonen en van welke bloemen ze houden. Dat is echt heel handig als je graag bijen in je bijenhotel wil hebben.
Er zijn in Nederland heel veel mensen die bijen houden als hobby. Mensen die bijen houden heten imkers en ze zitten echt over het hele land verspreid. Als je een keer bij een imker wil kijken kan dat meestal wel. Op de imker-website kan je zien waar er in jouw buurt imkers werken en bijen wonen.