Categorie: Biologie

  • DNA ontdekken

    DNA ontdekken

    In alles wat leeft zit DNA. Maar kan je het ook zien? Normaal kan dat niet. In dit proefjes gaan we het DNA uit een banaan halen.

    Nodig:DNA

    • halve banaan
    • diepvrieszakje (met sluiting)
    • 5 gram zout
    • 100 ml heet water
    • afwasmiddel
    • alcohol (let op: zet deze voor het proefje in de vriezer)
    • maatbeker (minimaal 250 ml)
    • roerstaafje
    • trechter
    • koffiefilter
    • maatcilinder

    Stappen:

    Doe de halve banaan in het diepvrieszakje. Doe het zakje dicht en knijp de banaan fijn. Blijf de banaan ongeveer 1 minuut kneden.

    Meng nu in de maatbeker het zout en het water. Zorg dat het zout helemaal is opgelost. Als het zout is opgelost schenk je het water voorzichtig in de zak bij de bananenpuree. Kneed het er nog even rustig en voorzichtig doorheen.

    Doe er nu ook voorzichtig 10 druppels afwasmiddel bij. Je mag het er nog een keer langzaam en rustig doorheen kneden. Doe dit vooral niet te wild, want dan gaat het schuimen. Als je rustig kneed, krijg je bijna geen schuim. Zet het zakje hierna even weg.

    Pak nu de trechter en zet de koffiefilter er in. Als je een beetje lang de kanten strijkt, zal hij wel goed passen. Zet de trechter met de filter nu op de maatcilinder. Heb je geen maatcilinder, gebruikt dan een hoog smal glas.

    Schenk hierna rustig en voorzichtig het bananenmengsel uit het zakje in de trechter. Doe dit heel rustig, anders zit alles straks onder het bananenmengsel. Als het in de filter zit kan het echt wel een paar minuten duren voordat het doorloopt. Het water met het DNA van de banaan moet namelijk druppel voor druppel door de filter heen. Als het vocht door je filter is en in de maatcilinder zit, haal je de trechter er af.

    Pak nu de alcohol uit de vriezer. Hou de maatcilinder schuin en giet de alcohol er heel rustig op. Als je dit langs de rand doet, dan blijft de alcohol op het bananenwater drijven. Zorg dus dat je heel, heel voorzichtig schenkt tot je een laagje hebt van ongeveer twee centimeter. Zet de maatcilinder hierna weer recht neer. Nu is het wachten geblazen.

    Langzaam zal je in de alcohol kleine slingers van belletjes zien ontstaan. Alsof er sliertjes in de alcohol drijven. Dat is het DNA van de banaan.

    Je kan dit proefje ook doen met aardbeien, perziken of ander fruit. Probeer het maar eens, dan zal je zien dat je nog meer DNA te zien krijgt.

    Vragen:

    1. Wat denk je dat de rol van het zoute water is in dit proefje?
    2. Wat denk je dat de rol van het afwasmiddel is?
    3. Wat denk je dat de rol van alcohol is?

    Meer weten?

    Het water was de eerste toevoeging aan de banaan. Het is belangrijk dat het water zout is omdat het zout zich vastmaakt aan het DNA. Hierdoor krijg je grotere slierten die je kan zien. Het afwasmiddel zorgt ervoor dat de cellen waar het DNA in zit open gaan. Op het moment dat het buitenste laagje van de cel opengaat, komt het DNA naar buiten. De alcohol is nodig om het DNA te laten zien. DNA lost namelijk op in sommige vloeistoffen, maar niet in alcohol.

    Alles wat leeft heeft DNA. Wil je meer lezen, kijk dan ook eens naar dit verhaal van
    Casper Geraedts. Hij legt precies uit hoe DNA in elkaar zit. Wil je meer weten over DNA en er zelf mee aan de slag? Ga dan eens langs bij Museum Boerhaave. Daar hebben ze soms leuke kinderactiviteiten.

  • Proefjes op Instagram

    Proefjes op Instagram

    maak een raketVolg Proefjes met Boefjes ook op Instgram. Hier krijg je bijna dagelijks updates van leuke projecten, spannende proefjes en grappige feitjes. Kijk voor ons profiel op instagram.com/proefjesmetboefjes.

    We delen via Instagram proefjes, workshops en andere leuke dingen. Heb je zelf ook proefjes gedaan of gebruik je proefjes van onze website. Dan vinden we het leuk als je ons een mention geeft of de hashtag #proefjesmetboefjes gebruikt.

    Je kan de app voor Instagram downloaden in de Apple Appstore of bij Google Play.

     

     

  • Aardlagen ontdekken

    Aardlagen ontdekken

    Hoe ziet de grond onder je voeten er eigenlijk uit? Heb je daar ooit over nagedacht? In dit proefje gaan we verschillende aardlagen ontdekken.

    Nodig:aardlagen ontdekken

    • grote glazen pot met deksel
    • schepje
    • aarde
    • zand
    • grind (of kleine kiezelsteentjes)
    • water

    Stappen:

    Misschien moet je even zoeken naar een goede plek om wat aarde te graven. Als je een plekje gevonden hebt, neem dan een schep vol en doe hem in de pot. Graaf dan nog een beetje in je gat, maar leg de aarde apart. Drie of vier keer scheppen is genoeg. Neem nu nog een schepje aarde en doe die ook in de pot. Je kan het gat weer dichtmaken met de aarde die je apart hebt gelegd.

    Doe er hierna ook een schep zand bij. Zand uit de zandbak is prima. Doe er daarna ook nog een halve schep grind bij.

    Schenk nu water in de pot. Er moet genoeg water in de pot om de aarde, het zand en het grind te bedekken. Als er genoeg water in de pot zit, doe je de deksel er stevig op. Schommel de pot nu voorzichtig heen en weer zodat de inhoud een beetje mengt.

    Haal de deksel er nu weer af en zet de pot ergens neer waar hij niet kan omvallen. Je moet hem nu een hele dag laten staan. Je kan een dag later terugkomen om te kijken wat er is gebeurt.

    Vragen:

    1. Wat zie je in de pot als je er net water bij hebt gedaan?
    2. Wat zie je na een dag wachten?
    3. Kan je verschillende aardlagen ontdekken in de pot?
    4. Hebben de lagen ook verschillende kleuren?
    5. Op welke plek zit het grind nu?
    6. Drijft er iets op het water?

    Meer weten?
    Er zit aarde, zand, grind en water in de pot. Omdat je eerst zachtjes hebt geschud is het een beetje gemixt. Maar omdat het daarna kon rusten, hebben zich verschillende laagjes gevormd. De onderste laag heeft de grootste dichtheid en wordt opgevuld met kleine stukjes. De tweede laag van onder herken je waarschijnlijk als de aarde die je hebt opgegraven.

    De Aarde bestaat ook uit allemaal laagjes. Op de website van Geologie van Nederland kan je verschillende aardlagen ontdekken. Je kan daar zien welk laagje uit welke tijd komt. Zo is er een aardlaag uit de tijd van de dinosauriërs, maar ook eentje uit de tijd van de mammoet. Meer weten over de Aarde? Ga dan ook een keertje langs bij Naturalis in Leiden. Daar is de zaal Aarde onderdeel van de vaste tentoonstelling.

  • Een kijkje in de sloot

    Een kijkje in de sloot

    In maart van dit jaar won de Lucas Galecop school een workshop van Proefjes met Boefjes via uitgeverij Malmberg! Op 19 april was het dan zover, “de boefjes” van groep 4 deden proefjes.
    Filmpje gemaakt door Vincent Diks. Dank je wel hiervoor!

     

  • Loeren bij de Boeren

    Loeren bij de Boeren

    Save the date: 2 & 3 juli 2016. Het Kinderlab van Proefjes met Boefjes staat dan op festival Loeren bij de Boeren.

    Dit jaar kan je Loeren bij de Boeren in het weekend van 2 en 3 juli. Ook dit jaar ben je welkom in de prachtige kersenboomgaard in ’t Goy, vlak naast Houten.

    De laatste twee jaar kon je al tijdens Loeren bij de Boeren al genieten van muziekoptredens, exposities en theatervoorstellingen. Dit jaar staan wij er ook met een echt Kinderlab! Wil je zelf ook op onderzoek en proefjes doen? Kom dan op zaterdag 2 of zondag 3 juli naar Loeren bij de Boeren.

    Naast de vele leuke activiteiten in de kersenboomgaard is er ook veel te doen op andere locaties. Denk aan theatervoorstellingen op een historisch landgoed, een boerenerf en in een koeienstal. Alsof dat niet genoeg is, kan je ook lokale producten bij de streekmarkt kopen en aan diverse activiteiten mee doen. Loeren bij de Boeren is een festival voor jong én oud.

    Nergens in het gras groener in het weekend van 2 en 3 juli!

    Wil je op de hoogte blijven van het programma? Dat kan natuurlijk via Facebook. Wil je weten wat wij met het Kinderlab van plan zijn? Kijk dan eens op onze Instagram of Twitter.

  • Fossielen lospeuteren

    Fossielen lospeuteren

    Zelf fossielen lospeuteren is leuk. Sommige wetenschappers zoeken over de hele wereld naar de resten van dinosauriërs. Dit soort wetenschappers noemen we paleontologen en ze zijn vaak buiten bezig om met kwastjes en gereedschap fossielen los te peuteren uit de stenen. In dit proefjes ga je zelf fossielen lospeuteren. Omdat niet iedereen fossielen heeft, gaan we de techniek oefenen met chocolade koekjes.

    Nodig:fossielen lospeuteren

    • twee soorten chocolate chip koekjes
    • 1 tandenstoker
    • 1 kleine verfkwast

    Stappen:
    In dit proefje gaan we oefenen met geduld. Dat klinkt heel saai, maar het wordt heel leuk. Je gaat namelijk zoveel mogelijk stukjes chocolade uit je koekje peuteren zonder het koekje te breken.

    Met je kast kan je kleine kruimels wegpoetsen waardoor de chocolade stukjes los gaan zitten. Daarna kan je met je tandenstoker voorzichtig de chocolade uit het koekje peuteren. Probeer nu je hele koekje leeg te peuteren zonder dat het koekje breekt.

    Als je eerste koekje klaar is, probeer je het andere koekje. Onderzoek ook of je een andere techniek beter werkt.

    Vragen:

    1. Wat voor soort koekjes heb je gebruikt?
    2. Waren ze droog en knapperig of juist zacht en meer deegachtig?
    3. Uit welk koekje kon je het makkelijkst de stukjes chocolade peuteren?

    Meer weten?

    In Nederland kan je op een aantal plekken zelf naar fossielen zoeken. Voor de goede plekken moet je wel naar het zuiden van het land. Op fossiel.net hebben ze een paar goede plekken genoemd waar je kan gaan zoeken.
    Wil je niet zoeken maar meteen met fossielen aan de slag? Kijk dan eens in de agenda van Naturalis. Daar is bijna elke maand wel een demonstratie waarin je kan helpen met fossielen uitzoeken.

  • Je eigen lijf meten

    Je eigen lijf meten

    Hoe goed ken jij je eigen lichaam eigenlijk? Natuurlijk weet je waar je duim zit, je navel en je kleine teen. Maar ken je de verhoudingen ook? Heel veel onderdelen van je lichaam verhouden zich tot elkaar. In dit proefje ga je je eigen lijf meten en ontdek je misschien een paar opvallende zaken.

    Nodig:

    Stappen:

    Pak het meetlint en het werkblad. Per vraag moet je stukjes van jij lijf meten en de afstand in centimeters opschrijven. Kan je het werkblad niet printen? Dan kan je ook de stappen doen die hier staan. Schijf wel goed op wat je aan het meten bent, anders raak je in de war.

    Meet de lengte van je hoofd: ___ centimeter.

    De lengte van een volwassene is 8 keer de lengte van het hoofd. Je kan dus zeggen dat iemand 8 koppen groot is. Zelf ben jij ___ centimeter lang. Dat is evenveel als ___ koppen.

    De afstand tussen je heupen en je voeten is 4 koppen. De afstand tussen jouw heupen en voeten is ___ centimeter of ___ koppen.

    De lengte van je hoofd zou hetzelfde moeten zijn als de breedte van je buik. Als je op de hoogte van je navel de breedte van je buik meet, is die dan even breed als je hoofd lang?

    De afstand tussen je knieën en het topje van je hoofd is 6 koppen. Bij jouw is die afstand ___ centimeter of ___ koppen.

    De breedte van je schouders is 2 koppen. Jouw schouders zijn ___ centimeters breed, of ___ koppen.

    De lengte van je voet is gelijk aan de lengte van je hoofd. Jouw voet is ___ centimeter lang en dat is evenveel als ___ koppen.

    Je onderarm meet je aan de binnenkant. Vanaf de hoek met je elleboog tot je pols is 1 kop. Bij jouw is dit ___ centimeter en gelijk aan ___ koppen.

    De afstand tussen je navel en het topje van je hoofd is 3 koppen. Bij jouw is dat ___ centimeter of ___ koppen.

    Als je je arm langs je lijf hangt komt hij tot het midden van je dijbeen. Vanaf je schouder gemeten is dat 4 koppen naar beneden. Bij jouw is die lengte ­­___ centimeter of ___ koppen.

    Vragen:

    1. Noem twee delen van je lijf die even lang zijn.
    2. Meet de lengte van je pink en de hoogte van je oor. Wat valt je op?
    3. Je kan nog andere stukken van je lijf meten. Vind je nog meer opvallende dingen?

    Meer weten?

    Je kan heel veel meten aan je lijf. Je kan bijvoorbeeld ook je botjes tellen. Je hebt ongeveer 208 botten in je lijf. Bij het Universiteits Museum Utrecht hebben ze verschillende skeletten van mensen en dieren. Je kan daar terecht om alle botjes te tellen. Wil je andere dingen van het menselijk lichaam zien? Ga dan een keer naar CORPUS en ga daar op reis door de mens.

  • Een insect maken

    Een insect maken

    Wat maakt een insect eigenlijk tot een insect? Over de hele wereld leven er misschien wel 30 miljoen verschillende soorten insecten. Dat is bijna twee keer zoveel als dat er mensen wonen in Nederland. Maar wat is een insect eigenlijk en hoe zien ze er uit. In dit vrolijke kleuterproefje leer je wat een insect een insect maakt.

    Nodig:

    • A4 papier
    • viltstiften
    • potloden

    Stappen:wat maakt een insect

    Pak een vel papier en zoek wat stiften en potloden uit. Je mag helemaal zelf weten welke kleuren je gaat gebruiken.

    Teken een insect. Dat is het, teken op papier een insect zoals jij denkt dat een insect er uit moet zien. Als je klaar bent met tekenen leg je de tekening van je insect even voor je. Je kan nu je tekening onderzoeken en antwoord geven op deze vragen:

    1. Hoeveel poten heeft je insect?
    2. Uit hoeveel stukjes bestaat het lijf?
    3. Heeft je insect voelsprieten of niet?
    4. Heeft je insect vleugels en hoeveel?

    We gaan nu wat beter kijken naar insecten. Je kan dat bijvoorbeeld doen op de website van Soortenbank.nl. Daar hebben ze een grote verzameling van foto’s van Nederlandse insecten.

    Als je wat verschillende plaatjes hebt gezien kan je nog eens naar je eigen tekening kijken.

    1. Insecten hebben altijd 6 poten. Heeft het insect op jouw tekening 6 poten?
    2. Het lijf van insecten bestaat altijd uit 3 stukjes. Een kop, een borststuk en een achterlijf. Bestaat jouw insect ook uit 3 stukken?
    3. De meeste insecten hebben 2 of 4 vleugels. Heeft jouw insect vleugels?
    4. Ook hebben heel veel insecten voelsprieten. Heeft het insect op jouw tekening voelsprieten?

    Nu je een paar plaatjes bekeken hebt en ook wat vragen hebt beantwoord, kan je een nieuw vel papier pakken. Teken nu nog een keer een insect.

    Meer weten?

    Alle insecten hebben 6 poten. Een spin heeft 8 poten en is dus geen insect. Bij Ecomare hebben ze een leuke encyclopedie op hun website. Daar kan je rond klikken tussen de insecten, de spinnen en nog veel meer kleine dieren. Als je niet alleen naar insecten op plaatjes wil kijken, ga dan een keer op bezoek bij DoeZoo in Groningen. Daar kan je kijken en soms ook voelen!

  • Plastic scheiden

    Plastic scheiden

    Er zijn een heleboel verschillende soorten plastic. Bijna alle soorten plastic worden van olie gemaakt. Veel verpakkingen bestaan uit plastic. Als je deze weggooit komen ze op de vuilnisbelt en worden ze verbrand. Maar je kan ze ook scheiden. In dit proefje gaan we plastic scheiden door te kijken naar verschillende eigenschappen.

    Nodig:plastic scheiden

    Kijk voor de verschillende soorten plastic naar dit overzicht.

    • PET (code 1)
    • HD-PE (code 2)
    • PS (code 6)
    • bioplastic
    • schaar
    • bak of emmer
    • zout
    • lepel
    • vel papier
    • pen of potlood

    Stappen:

    Verzamel eerste de verschillende soorten plastic. Op de meeste spullen zit een recyclingcode waardoor je kan zien wat voor soort plastic het is. Als je een zak hebt van Plastic Heroes kan je ook daarin kijken.

    Als je de verschillende soorten plastic hebt verzameld, knip je ze in reepjes van ongeveer 4 centimeter lang en 1 centimeter breed. Schijf op je vel papier welk reepje van welk plastic is.

    Vul nu de bak of emmer met een laagje water. Een paar centimeter is genoeg. Doe hierna de plastic reepjes in het water en duw ze onder. Ga nu naar vraag 1

    Doe nu 2 eetlepels zout bij het water. Roer het er rustig door tot het goed is opgelost. Als het water weer rustig is kijk je goed in de bak en ga je naar vraag 2.

    Vragen:

    1. Sommige soorten plastic zinken en andere blijven drijven. Schijf op welke er blijven drijven.
    2. Het water is nu zout. Gaat er ander plastic drijven? Zo ja, schijf op welke.
    3. Waarom denk je dat sommige plastic drijft en ander niet?
    4. Waarom denk je dat je een verschil ziet bij zout water?
    5. Kan je een andere manier bedenken voor plastic scheiden?

    Meer weten?

    Elke soort plastic heeft z’n eigen dichtheid. Als die dichtheid lager is dan water, blijft het plastic drijven. Als het hoger is dan water, zinkt het naar de bodem. Zout water heeft een hogere dichtheid dan gewoon kraanwater. Daarom blijft een deel van het plastic wel drijven in zoutwater, maar niet in kraanwater.

    In Nieuwegein hebben ze een filmpje gemaakt over hoe ze daar plastic scheiden. Ze gebruiken daar een andere manier.

  • Kalk afbreken in een ei

    Kalk afbreken in een ei

    Wist je dat je van een hardgekookt ei een stuiterbal kan maken? In dit proefje gaan we aan de slag met een hardgekookt ei en leren hoe je het kalk kan afbreken in de eierschaal. Je krijgt hierna ook een tip om te zien of het ook werkt met andere spullen.

    Nodig:kalk afbreken

    • hardgekookt ei
    • azijnzuur
    • glazen beker

    Stappen:

    Zorg dat je glazen beker groot genoeg is om het ei helemaal in te kunnen doen. Als je er een gevonden hebt, doe je het ei in de beker.

    Vul de beker nu met azijnzuur. Zorg ervoor dat je de beker vult tot boven het ei. Ga nu naar vraag 1.

    Je kan het ei wel 3 dagen in de beker laten zitten. Na 3 dagen mag je het ei uit de beker halen en voorzichtig afspoelen onder de kraan. Ga nu naar vraag 2 en 3.

    Je kan hetzelfde proefje herhalen met een rauw ei. Die worden zacht en soepel, maar het is een slecht idee om die te laten stuiteren.

    Vragen:

    1. Als je nu naar het ei kijkt, wat zie je dan? Wat denk je dat er gebeurt.
    2. Hoe voelt het ei na 3 dagen aan?
    3. Probeer het ei eens te laten stuiteren op een harde ondergrond. Hoe hoog stuitert je ei?

    Meer weten?

    Als je het ei net in het glas hebt gedaan zie je kleine belletjes op de schil. Dit is het azijnzuur dat bezig is om het kalk in de eierschaal af te breken. Als de kalk is opgelost blijft alleen de collageen over. Collageen is de lijmstof in de eierschaal en is flexibel. Als er geen kalk meer is, is je eierschaal dus ook flexibel.

    Eierschalen zijn net botten. Ze zijn van hetzelfde gemaakt. SchoolTV heeft een filmpje over sterke botten en hoe ze worden gemaakt. Wist je trouwens dat ook zwaartekracht belangrijk is voor je botten? Astronauten die een tijd in de ruimte zijn geweest hebben andere botten dan mensen die op aarde rondlopen. Dr. Gerard Pals heeft hier een heel leuk stukje over geschreven.