Categorie: Natuurkunde

Als je door het bos of het park loopt hebt je misschien jezelf wel eens een vraag gesteld. De vraag: “Hoe hoog is een boom?” Maar hoe meet je dat? In dit ontdekproefje voor buiten kan je dat leren. Het enige dat je nodig hebt is een plekje met een boom.

Nodig:

1 boom

Stappen:

Het meeste kans op een boom heb je natuurlijk in het bos. Maar ook de boom in de straat of bij het park werkt. Let er bij bomen in de stad wel op dat je niet op verkeer hoeft te letten. Dat is heel belangrijk!

Als je een boom hebt gevonden waarvan je wil weten hoe hoog hij is, loop je er een paar passen bij vandaan. Ga met je rug naar de boom staan en buig voorover zodat je de boom kan zien tussen je benen door. Kijk goed of je de top van de boom kan zien.

Kan je de top van de boom niet zien, maar wel de stam, ga je weer rechtop staan en loop je nog een paar passen. Buig weer voorover en kijk of je de top van de boom wel kan zien. Zie je allen de lucht? Zet dan een stap terug en probeer het nog eens.

Als je de top van de boom kan zien, sta je even ver van de boom als de boom hoog is.
Je kan nu stappen terug zetten om te meten hoe hoog de boom ongeveer is.

Vragen:

1. Hoeveel bomen heb je gemeten?
2. Waar heb je bomen gemeten?
3. Hoe hoog was de hoogste boom in stappen?

Meer weten?

Deze techniek van het meten van een boom komt neer op schatten. Maar we gebruiken wel een wetenschappelijke techniek: Meetkunde (of eigenlijk Trigonometrie). Als je naar de top van de boom kijkt vanuit een hoek van 45 graden, dan sta je even ver van de boom als dat de boom hoog is.

Als je meer wil lezen over meetkunde kan je er verder lezen over op de pagina van WikiKids.  Je kan ook zelf aan de slag met wiskunde. Kijk bijvoorbeeld bij W4Kangoeroe doe kan je mee doen met de grootste en leukste reken- en wiskundewedstrijd van Nederland.

Regen komt uit de zee. Dat klink heel gek, maar het is echt waar. Dat komt door de waterkringloop. In dit proefje leer je meer over de waterkringloop.

Nodig:

• grote glazen pot
• deksel voor op de pot
• ijsblokjes
• 100 ml warm water

Stappen:

Zet de pot goed op tafel. Omdat je met warm (of heet) water werkt, is het belangrijk dat hij niet om kan vallen.

Vul de pot met een laagje warm water van ongeveer 3 centimeter. Hoe heter het water is, hoe sneller het proefje gaat. Als je het water wil koken of heet water uit de kraan gebruikt, vraag dan even hulp aan een volwassene.

Leg de deksel nu ondersteboven op de bovenkant van de pot. Stapel de ijsblokjes op de deksel.

Nu is het tijd om rustig te kijken naar wat er gebeurt.

Vragen:

1. Wat gebeurt er in de pot?
2. Kan dit proefje ook met koud water?
3. Waarom denk je van wel of niet?

Meer weten?

In de pot zie je het hete water verdampen. De warme waterdamp stijgt en koelt af door de ijsblokjes op de deksel. De afgekoelde waterdamp condenseert. Dat betekend dat het weer druppels worden op de onderkant van de deksel. Als er genoeg waterdruppels onder de deksel zitten worden ze te zwaar en vallen de druppels weer naar beneden. Dat rondje heet een waterkringloop.

Op de website van Ecomare hebben ze een leuke uitleg over de waterkringloop. Zelf kijken we ook graag naar Huisje Boompje Beestje die kunnen leggen in dit filmpje ook uit wat er met de regen gebeurt als hij is gevallen.

Erosie is een moeilijk woord voor slijtage. Niet de slijtage van je shirt of je schoenen, maar de slijtage van de grond en de bergen. Een berg kan bijvoorbeeld voor een deel verdwijnen als er lang genoeg water over stroomt. In dit proefje ga je erosie verder onderzoeken.

Nodig:

• kartonnen of plastic beker
• priem
• schaar
• drinkrietje
• klei
• oude bakplaat
• zand of aarde
• 3 grote kiezelstenen
• 500 ml water

Stappen:

Het beste is om dit proefje buiten te doen. Als dat niet kan, kan het natuurlijk ook binnen, maar zorg dan dat het water ook kan opvangen. Leg in dat geval ook een paar handdoeken of een dweil klaar.

Pak het bekertje en prik een gaatje in de zijkant. Zorg dat het gat ongeveer een centimeter boven de bodem zit. Knip nu het drinkrietje in twee stukken. Schuif een helft door het gaatje zodat hij nog een paar centimeter uitsteekt. Je kan het gaatje nu afdichten met de klei.

Vul het bakblik met een laagje zand en aarde. Maak de bovenkant glad, zodat je een mooie gevulde bakplaat hebt met zand.

Leg het bakblik nu schuin op de grond en leg onder een kant een steen. Als je geen steen hebt, dan kan je ook wat zand pakken, een blok hout of een leeg pak sap. Het maakt niet uit wat je gebruikt, zolang het bakblik maar schuin staat en 1 kant ongeveer 6 centimeter van de grond komt.

Ze de beker nu aan de hoge kant van het bakblik met het rietje boven het zand. Zet je vinger tegen de opening van het rietje en giet met je andere hand de beker vol met water. Als de beker vol is, laat je het rietje los. Kijk nu goed hoe het water naar beneden loopt.

Probeer het bakblik nog schuiner te zetten. Zeker 10 tot 12 centimeter van de grond. Zet je vinger weer op het rietje terwijl je de beker vult met water. Herhaal het proefje en kijk weer goed hoe het water nu naar beneden loopt.

Bedek het bakblik nog een keer met zand. Leg er nu een paar kiezelstenen voor het rietje. Druk het rietje weer dicht en vul de beker met water. Laat het water weer lopen en kijk goed wat er gebeurt als het water de kiezelstenen raakt.

Vragen:

1. Wat gebeurt er als het water de eerste keer naar beneden loopt?
2. Zie je iets anders als het bakblik schuiner staat?
3. Wat gebeurt er met het water als je er een kiezelsteen voor legt?
4. Is het anders als je meer kiezelstenen gebruikt?

Meer weten?

Het water slijt een pad door het zand. Dit is een goed voorbeeld van erosie. Ook in Nederland kan je in de natuur naar erosie kijken. In Zuid-Limburg heb je heuvellandschap dat ontstaan is door eeuwen van erosie.

Ook bij het strand zorgt het zeewater voor erosie. Nederland heeft natuurlijk heel veel strand, dus wordt goed in de gaten gehouden waar het meeste zand verdwijnt.